Lente! Geniet jij er ook zo van? Tijd van nieuw leven, een “schoon” leven, vol frisse kleuren, energie en levensgeluk. Wie is er nu een betere brenger van levensgeluk dan type 7? Na blogs over type 4 en type 1 is het nu dus hoogste tijd voor een blog over deze 3e brenger van schoonheid in de wereld.
Het is de tijd van herrijzenis van de natuur, na de rust en bezinning van de winter. Vast niet toevallig de tijd waarin Jezus stierf, om daarna te herrijzen om “Het Licht” te brengen. Met ons eigen “Licht” kunnen we soms ineens in contact komen door situaties die uitzonderlijk zwaar zijn, zoals het verlies van een geliefde, een ongeluk of levensbedreigende ziekte. Als we de “schil” van onze persoonlijkheid af moeten leggen, omdat we dat gewoonweg niet volhouden, dan kunnen we ineens ervaren dat we “geschenken” ontvangen, die we ervoor nooit gezien hadden. En ervaren wat er echt toe doet.
Ontdekken van nieuw geluk
“Wat heb ik mezelf toch al die tijd aangedaan”, zoals Abby, één van mijn klanten, pas zei. Als sociale Zeven had ze altijd erg hard gewerkt om haar sociale ideaal te realiseren, een droom die in de kindertijd eigenlijk al vorm had gekregen. Door een ernstige ziekte kon ze dat werk niet meer doen, maar juist omdat ze niet meer zo hard werkte en niet meer zo sterk hoefde te zijn, was ze veel gelijkwaardiger aan en opener voor anderen geworden en kon ze ineens heel mooie gesprekken met mensen hebben over wezenlijke dingen. Zo kon ze ervaren dat de ziekte haar ook iets moois had gebracht: Veel meer rust en verbinding.
Zij realiseerde zich dat het nu anders kan en dat ze dat ook echt wil. Toch valt het niet mee om ons nieuw ontdekte zelf in de wereld te blijven zetten. Voor dat we het in de gaten hebben, vervallen we weer in de oude gedragspatronen waar we aan gehecht zijn. Daarover later.
type 7 en relaties
Met Ernst had ik een gesprek over hoe het hem maar niet lukt om een leuke relatie met iemand op te bouwen. En hoe hij gelukkig “doet”, maar het niet is. Veel van die vrouwen vielen op hem omdat hij zo’n energieke levensgenieter is. Hij houdt van lekker koken, samen eten, muziek maken, een intens leven. Daar doet hij ook wel echt zijn best voor. Maar dan zitten mensen toch ineens te zeuren … Dan kan hij best even uit zijn slof schieten. Het is echt vervelend als mensen zijn inspanningen (opofferingen) niet waarderen. Anderen vinden hem dan afstandelijk en egocentrisch.
Zijn dames zijn meestal apart, bijzonder, valt op. Dat zoekt hij ook op, want saaiheid mijdt hij. Maar gaande weg voelt hij zich in de relatie niet prettig, vanwege de emotionele instabiliteit, iedere keer enorm geclaimd of emotioneel gemanipuleerd. Dan heeft hij steeds meer behoefte aan afstand en vluchten. Uiteindelijk wordt het dan weer niets, want hij kan niet op haar vertrouwen en zelf is hij – bij nader inzien – ook niet zo betrouwbaar in bepaalde aspecten.
Verlangen naar compensatie
We kwamen erop dat we onbewust vaak op zoek zijn naar compensatie voor iets wat we in onze kindertijd niet hebben ontvangen. Zevens zijn onverbonden met de koesterende figuur. Dat herkende hij wel. Hij vertelde dat hij als klein kind al ervoer dat zijn moeder geen veilige en consistente bron van koestering en steun was. Niet dat ze een slechte moeder was, maar ze moest best hard werken en hij kon er niet op rekenen van haar te krijgen wat hij nodig had. Hij kon zich niet herinneren bij haar op schoot te mogen zitten en voor momenten voor een knuffel, aandacht, in bed gestopt worden was lang niet altijd tijd. Eigenlijk zoekt hij in relaties dus de (stabiele!) liefde en aandacht die er van zijn moeder niet was. Tijd dus om die pijn te verwerken, zodat je afscheid kunt nemen van (de gehechtheid aan) die frustratie.
Ongelukkig door pijnvermijding
Onmatigheid, de passie of emotionele drijfveer, speelt een grote rol in de manier hoe Zevens zichzelf minder gelukkig kunnen maken.
Onmatigheid en rationaliseren is hun manier om hun angst voor pijn en deprivatie, zich geen deel te voelen van de groep of het gezin en er niet in te passen te maskeren en zich er tegen te verdedigen. Dit wordt zichtbaar in de (ogenschijnlijke) gezelligheid, optimisme en vele interesses en de gruwelijke hekel die ze hebben aan beperking en onaangenaamheden. Het is ook een poging om het kindverlangen naar geluk te realiseren. Helaas is het zo dat hoe harder de Zeven achter zijn geluk aanrent, hoe minder gelukkig hij of zij wordt. Hij wordt steeds rationeler, onverzadigbaarder, rustelozer en grilliger.
Geluk leren zien in het gewone
Wanneer de Zeven innerlijk kan beseffen dat hij vlucht voor de realiteit, kan hij zich oefenen in het bij diepere gevoelens blijven, ook al zijn ze niet altijd positief. Verdriet, boosheid en angst hebben immers veel belangrijke informatie over dat wat voor jou belangrijk is, over relaties met diepere connectie, en over de “volheid” van de zin van ons leven. Dan wordt concentreren, beperking en commitment makkelijker. Door deze completere verbinding met het hartcentrum kan de Zeven steeds meer het Goddelijke in het gewone en aardse leren herkennen en is geluk overal.
Het is voor Zevens heel moeilijk te erkennen en voelen dat ze worden voortgejaagd door een gevoel van schaarste, maar hoe meer ze in staat zijn dit te zien en het weg gedrukte kind-deel van zichzelf – dat behoefte heeft aan observeren, zich terug te trekken, vrekkig te zijn – niet te veroordelen, hoe meer de neiging tot gierigheid en isolement zal transformeren (en dan popt het ook niet af en toe op een onverwacht moment op, als je jezelf even niet “in bedwang” hebt). In het bijzonder het gevoel een afzonderlijke entiteit te zijn. Dan zal hij zich steeds meer voelen als onderdeel van het Geheel.
Transformatie door integratie op diep niveau
Voor werkelijke transformatie is het nodig om onder ogen te zien hoe ons gedragspatronen zijn ontstaan én hoe en waarom dat nog steeds doorwerkt in ons dagelijks bestaan. Dat betekent dat we beetje bij beetje moeten doen, waar we het meest bang voor zijn: Dat deel van onszelf dat er in onze kindertijd niet mocht zijn en de oorzaken ervan, onder ogen durven komen, zodat we onszelf toestaan dat deel niet meer te belemmeren, zodat het weer te ontwikkelen.
We noemen het wel de “kleine dood” (of het ravijn) in, zie ook “bang voor het donker, wie is het niet”. Zodat we ons bewust worden van onze kind-ziel en die kunnen integreren. In plaats van onze kind-ziel aan de kant te schuiven – en eveneens alle mensen die ons herinneren aan dit deel van onszelf – moet onze kind-ziel worden omarmd en geaccepteerd, aandacht en liefdevolle leiding krijgen, zodat ze zich weer kan ontvouwen en ontwikkelen. Ze heeft “holding” nodig, die ze als kind niet heeft gehad, en die we haar nu alleen zelf nog kunnen geven.
Met heel ons hart
Omdat de kind-ziel een deel van ons is dat in de duisternis is weggestopt, is het vaak verwrongen. Deze “demonen” in onszelf onder ogen zien, is daarom niet makkelijk, maar als het “in het licht wordt gebracht”, kan het transformeren. Want in de kern van onze kindziel vinden we de essentiële staat die hoort bij het hartpunt van ons type.
Bronnen: S. Maitri, De spirituele dimensie van het Enneagram, Negen gezichten van de Ziel; B. Chestnut, The Enneagram System’s 27 personality subtypes.
Hoe Kate leerde meer levensgeluk te scheppen: “Ik wil niet meer ziek zijn!”, schreeuwde ze uit. Jezelf ziek maken, dat wil natuurlijk niemand, zou je zeggen. Maar gek genoeg “creëren” we wel degelijk regelmatig onze eigen klachten of ons eigen “ongeluk”. Onbewuste (kind)verlangens spelen hier een rol. Herken jij dat je soms ineens letterlijk of figuurlijk “ziek” wordt, als je een bepaalde situatie meemaakt?
In een energetische oefening met Kate, een Enneagram type 1, kon zij ervaren hoe en waarom zij dat “creëert”. De inzichten eruit kunnen ons helpen ineffectieve of zelfs beschadigende patronen voor onszelf en onze relaties te doorbreken.
Hoe ontstaat je “ziekte”?
Hoofdpijn, misselijkheid, spanning, pijn in de buik … Een bekend fenomeen voor Kate, dat zich de laatste tijd opnieuw vaak voordoet. Hoe komt dat nou? Tijdens een energetische oefening “De Wissel” kwamen we erachter hoe dit ontstaat en wáarom Kate zélf deze klachten creëert. Het begint met een automatische geneigdheid te veel naar de ander toe te reiken. Gaandeweg ontstaat er steeds meer weerstand (passie) waar ze in het moment niet naar geluisterde. We staan er nu wel bij stil: Ze voelt zich niet gezien en gemanipuleerd, omdat er weer een verantwoordelijkheidsclaim gedaan wordt. Grenzen worden voor haar gevoel overschreden. Er ontstaat spanning in haar buik, omdat het in haar ogen “not done” is om die verantwoordelijkheid niet te nemen en er tegelijk weerstand is om wel te (moeten) voldoen. Toch blijft Kate vriendelijk en uit dit niet (reactieformatie, een afweermechanisme van type 1), wat het gevoel van weerstand versterkt.
Waarom creëer je je eigen belemmeringen?
Onbewust creëert haar lijf hoofdpijn en buikklachten. Waarom? Dat onderzoeken we. Het uiten mag niet, want dan “krijgt ze de wind van voren”. Als “slecht” kind (basisangst) werd ze dan doodgezwegen, soms weken lang. Daar wil ze zich tegen beschermen. Het gevolg ervan, echter, is dat ze anderen over haar grenzen laat gaan. Ook openbaart zich dat ziek zijn de enige manier is om af en toe even niet aan de hoge verantwoordelijkheidseisen te hoeven voldoen. Dan mag het juk af. Om even los te laten de ideale, sterke, verantwoordelijke dochter te moeten zijn. Het was, toen ze nog kind was, een manier om eens aandacht en een vorm van waardering te krijgen.
Door er dieper op in te gaan, kwam er ruimte voor het verdriet dat er onder lag: Het verlangen om óók eens gezien te willen worden. “Het gaat altijd over een ander, maar ik ben er ook!.“Getver”, en heel veel andere onuitgesproken, onderdrukte woede mocht naar buiten komen. “Kijk eens naar mij!” “Hier ben ik!”. Maar dat zegt Kate nooit. Ze vraagt niet zo makkelijk aandacht voor zichzelf.
Oude (kind)pijn verwerken
De pijn werd zichtbaar, het verlangen naar aandacht en warmte, dat zo vaak afgewezen werd. En ook de boosheid, naar o.a. haar broertje die (in ieder geval vaker) wel aandacht kreeg, terwijl hij er niets voor deed. Die ook haar “allergie” voor al die andere aandachtstrekkers verklaart: Zij doen, net als haar broertje, iets wat ze zichzelf niet toestaat, om nog meer teleurstelling te voorkomen, namelijk aandacht vragen voor jezelf, speels en “los” mogen zijn. De overtuiging blijkt te spelen dat je eerst iets goeds gedaan moet hebben om die aandacht te mogen krijgen en dat als je dat niet doet, je een slecht, tekortschietend mens bent (basisangst). Dat had ze al vaak genoeg over zich heen gehad.
Je kunt jezelf “helen”
Zo zien we dat gebeurtenissen uit het verleden ons gedrag in het heden nog heel lang beïnvloeden, ons “onvrij” maken. Je “allergie” herinnert zich aan iets dat je – zélfs dus fysiek – in jezelf belemmert, uit het onbewuste kindverlangen jezelf tegen meer pijn te beschermen. Iets wat je echter nu jezelf wel weer toe mag staan. Bovendien: Je kunt het nu als volwassene eigenlijk best wel aan. Je hebt het zelfs nodig om meer in balans te komen, om jezelf te “helen”. En, om in dit voorbeeld te blijven, om constructieve relaties aan te gaan, ook met mensen die aandacht op zichzelf vestigen (wat ook best een handige kwaliteit is).
Waarom die pijn in en waarom het enneagram?
Je schaduw onder ogen zien, maakt dat je kunt groeien: Het bewust(er) zijn helpt je onderscheid te maken tussen oude kindpijn, die dan bovendien verwerkt kan worden, en wat er in het “hier en nu” gebeurt, zodat je steeds meer in staat bent je eigen leven te creëren.
Het gedrag van een gemiddeld gezonde Eén is echt anders dan een bewuste Eén. Door die bewustwording ontstaat voor Kate de mogelijkheid om vorm te geven aan en aandacht te vragen voor de eigen behoeften, ze uit te durven spreken, zodat het “verantwoordelijke, rationele, plichtsgetrouwe” mens ook “warm, wijs en menselijk” wordt. Niet omdat ze er zo hard voor werkt, maar omdat ze haar schaduw toelaat en ophoudt te bewijzen dat ze “goed” is, wordt ze steeds moeitelozer een “goed mens” (verlangen).
Het enneagram wordt daarom niet voor niets een groeimodel genoemd. Lees hier meer:
Voor wie is dit dan?
Ons hele gezinssysteem (en andere systemen) heeft invloed (gehad) op onze ontwikkeling. Onder allerlei verschillende vormen van stress is de invloed ervan nog verstrekkender, zie het filmpje “How stress effects your brain”. Gelukkig komen de meesten van ons wel gemiddeld gezond uit onze kindertijd. Toch valt er vaak wel wat te winnen. Voor iedereen! Werken aan je eigen bewust zijn bevordert je welzijn en heeft een positief effect op je eigen effectiviteit. En zo kun je er ook voor zorgen dat je meer veiligheid, basisvertrouwen en dus (mentale) gezondheid aan anderen kunt doorgeven.
NB: Met dit artikel zeg ik nadrukkelijk niet dat je schuldig bent aan je eigen ziekte. Ziekte is een uiting of symptoom van het overleefmechanisme van je persoonlijkheid en je hele familiesysteem met historie. Het is belangrijk dit onderscheid te maken.
Ik was lekker aan het uitwaaien op Ameland, met Bart en onze jongste twee kinderen. Heerlijk, om de hele dag buiten te zijn, fietsen en wandelen, in beweging zijn en even lekker “uit het hoofd”, in het lijf, met het hart.
Een mooie manier om even bij te komen en stil te staan bij jezelf. Dat kan soms verrassend zijn en mooi bewust Zijn, in het hier-en-nu opleveren. Dat bleken meer mensen daar te doen, want midden in de duinen vind ik die mooie steen met daarop “Kijk ik om me heen, blijk ik midden in mijn leven te staan”
Hoe mooi is dat! Midden in je leven te staan. Doe jij dat ook, bewust? Volop? Haal je eruit wat erin zit? Of word je geleefd? Wat leeft jou dan? Bijna iedereen beperkt zich, ieder op zijn eigen manier. Hoe we dat doen en daar “uit” kunnen komen, daar biedt het enneagram mooie handvatten voor. Maar daarover nu even niet. Hoewel het wel héél bruikbaar is, om duurzame inzetbaarheid te creëren.
Langer werken – Lukt dat ook?
We mogen in Nederland steeds langer werken. Niet gek, als je bedenkt dat kinderen van nu al een levensverwachting van 100 hebben of meer. Ik, als inmiddels 50+er ga vermoedelijk ook nog wel een tijdje mee. Na mijn ziekte, 5 jaar geleden, heb ik wel nieuwe keuzes gemaakt, om te voorkomen dat ik opnieuw ziek zou worden. Veel mensen lopen tegen zo’n moment aan, waarin ze beseffen dat het zo niet langer kan of dat ze het zo niet langer willen. Onze vitaliteit neemt immers af, dus de meesten zullen vroeg of laat stil moeten staan bij zichzelf en hun werk en leven, om vitaal ouder te kunnen worden en te kunnen blijven werken.
Stil staan bij je leven & loopbaan
Tijdig stilstaan bij je loopbaan en een actieplan maken vóór je echt uitvalt, voorkomt veel ellende op langere termijn. Helaas gebeurt dat nog veel te weinig. Een groeiend aantal mensen laat het erop aan komen en valt uiteindelijk door ziekte en/of snel wijzigende organisaties, buiten de boot en is daarna niet in staat om weer (volledig) aansluiting te vinden. Mensen met een baan proberen die vaak krampachtig te behouden ook al zitten ze niet meer op hun plek, wat o.a. leidt tot stress. Zij die zonder baan blijven, vallen in een mentaal en financieel gat. Veel van de 45+ers, die in de afgelopen tijd hun baan hebben verloren, lopen er tegen aan dat ze geen baan meer kunnen vinden. Er heersen, terecht en onterecht, veel vooroordelen, die maken dat “gewoon” solliciteren vaak niet werkt. Mensen voelen zich daardoor “afgeschreven”. Ouderen zijn trouwens niet de enigen daarin.
Mentaal met pensioen versus intrinsiek gemotiveerd
Veel van die 45+ers staan gelukkig nog vol in het leven en werk. Zij zijn wel degelijk meegegaan met hun tijd, leren nog steeds, gaan mee in ontwikkelingen en gaan nieuwe uitdagingen aan. Als werken leuk is en bij je past is het ook een essentieel deel van je leven en zou je zo maar na je pensioen er nog mee door willen gaan. Die mensen horen vast bij de 17% van de mensen die in staat is hun talent volop te gebruiken.
Helaas zijn er echter ook genoeg, die al “mentaal met pensioen” zijn, zoals één van mijn klanten dat noemde. Dat begint trouwens al vaak op jongere leeftijd, maar wordt steeds problematischer. Zij bevestigen het heersende beeld, waardoor medewerkers min of meer al zijn “afgeschreven” boven 45 jaar. Soms dus terecht. Want wist jij dat slechts 30% van de medewerkers echt betrokken is bij hun werk? Hoe zou dat zo zijn gekomen? En wat zou dat jouw organisatie kosten? Mentaal gepensioneerd is misschien wel wat te stigmatiserend, maar er valt wel wat aan betrokkenheid en inzetbaarheid te winnen.
Kloof dichten door omdenken en anders doen
Als we dit zo laten bestaan, wordt de kloof en stigmatisering alleen maar groter. En dat gaat ons maatschappelijk gezien te veel kosten, direct en indirect. Dat zouden we niet moeten willen met z’n allen. Gezondheid is belangrijk voor werk, maar het is ook andersom. Werk biedt, naast inkomen, kans op persoonlijke ontwikkeling, geeft eigenwaarde en zelfvertrouwen, zingeving en draagt bij aan de gezondheid. Daar hebben we allemaal baat bij. Bij lager opgeleiden blijkt dit nog meer aandacht te vragen, dan bij hoger opgeleiden.
Het vraagt omdenken: Een nieuwe manier om met mensen en hun talenten om te gaan in organisaties. De overheid onderkent dit probleem en heeft initiatieven genomen om duurzame inzetbaarheid, vitaliteit en participatie te stimuleren, bij werkgevers en werknemers. O.a. door:
Mentaal vitaal: sleutel naar regie over leven & loopbaan
Het MKB blijkt echter achter te blijven op dit gebied. En “over all” wordt er nog weinig aandacht besteed aan mentale vitaliteit. En dat, terwijl uit onderzoek is gebleken dat investeren in (mentale) vitaliteit dé sleutel is naar eigen regie over hun leven & loopbaan, die bovendien leidt tot meer effectiviteit: Mensen presteren beter, werken beter samen, zijn intrinsiek gemotiveerd om gezond te blijven en te investeren in hun ontwikkeling. Het levert zelfs 2 x zo veel winst op.
Hoe kun je op de verandering inzetten:
Weet dat veel oplossingen niet duur hoeven te zijn of uiteindelijk veel minder kosten dan ze uiteindelijk opleveren. Zullen we eens sparren? Ik kom graag een keer bij je langs!
“Mensen zijn kwetsbaar het mooist”! Dat zei ook Maaike Ouboter. Heb je haar optreden gezien op 27 mei 2013 tijdens “De beste sing-a-songwriter van Nederland”? Haar liedje “dat ik je mis” komt recht je hart binnen en roert je tot tranen toe. Zoals jurylid Sanne zei: “Eerst probeerde ik me nog een tijd flink te houden en dan ineens komt het aan. Maar dan is het ook oké …”
Mayke schreef het liedje na het overlijden van haar moeder. Ze neemt je mee van de koesterende warme haven die ze had, naar het verlies en loslaten, tot het besef dat je het “alleen” kunt in de wetenschap dat die ander altijd bij je zal zijn ook al is die er niet. En door het liedje heen ervaar je haar zekere kracht die groeit. Prachtig! Wat komt het binnen. Wat doet het met jou?
Wat maakt kwetsbaar zijn nu eigenlijk mooi? Iemand die moeilijke tijd in het leven heeft doorgemaakt en daar op gezonde wijze uit is gekomen, zonder zich emotioneel af te sluiten, kan met veel meer diepgang van betekenis zijn voor anderen. Je wordt er toegankelijk of benaderbaar van. Je hart staat open. Dat zorgt dat je meer in contact kunt zijn met anderen en visa versa. Maar ook met jezelf! En dat maakt je oneindig veel sterker en effectiever, omdat het zo indrukwekkend is.
Ja, ja, denk jij misschien dan nu wel. Waarom zou ík in vredesnaam kwetsbaar willen zijn? Liever niet misschien. Wil jij ook liever “flink” zijn? Of word je ook net als één van de deelnemers, nerveus van die kwetsbaarheid? Zeker als iemand zoals Maaike je met haar kwetsbaarheid in de ogen kijkt en contact met je maakt?
Het kan doodeng zijn om je kwetsbaar op te stellen. Allerlei overtuigingen en angsten weerhouden je om dat op je eigen wijze manier te kunnen doen. “Iets” in jou wil je beschermen en weerhoudt je (in meer of mindere mate) om kwetsbaar te durven zijn. Het vraagt, kortom, een zekere hoeveelheid (zelf)vertrouwen. Als je door je ouders en anderen om je heen, goed gespiegeld en begrepen bent in je kindertijd, heb je dat in de basis vaak wel in behoorlijke mate. Maar als je dat niet meer ervaart, hoe kun je dan weer komen?
Coaching met systemische oefeningen kunnen je helpen om opnieuw te ervaren dat jij gegrond bent in het Zijn. Een vrouwelijke energie die we vinden op punt 6 van het enneagram, vaak aangeduid als godin van de aarde, als fundament van het bestaan, die je terug helpt te keren naar innerlijke wijsheid en je helpt zelfverzekerd, geaard, praktisch, sereen en moedig te zijn. Bijzonder is dat je tijdens die oefeningen ook kunt ervaren dat je je een groot deel van de tijd zelf belemmert om daar contact mee te maken. Zo kun je komen tot wezenlijke verandering.
Kwetsbaarheid is in het bijzonder een thema van type of op punt 8, met als tegenpool Kracht. De gemiddelde Acht zal geneigd zijn zijn/haar kracht ten toon te spreiden om zichzelf te beschermen tegen beheersing door anderen en kwetsbaarheid. Hoe bewuster Achten worden, hoe meer ze leren innerlijk rustiger te zijn en te wachten tot een diepere, waarachtiger impuls in hun hart opkomt, een drang die niet gebaseerd is op angsten en de reacties daarop. Ze worden zo meester over zichzelf en hun passies en bewijzen ze hoe sterk ze werkelijk zijn door niet te handelen wanneer ze het, als ze dat wilden, met kracht zouden kunnen opnemen tegen anderen. In gedrag en houding hebben Achten dan iets onschuldigs en eenvoudigs (= heilige deugd); ze belichamen een zuiverheid van gemoed en geweten, die anderen diep aanspreekt en ontroert, loyaal en enorm toegewijd maakt. Zo zie je de mooie paradox van de Acht: Achten zijn op hun sterkst wanneer ze handelen met zelfbeheersing en als open durven zijn.
Je kwetsbaar op stellen is echter nog niet zo eenvoudig. Het wordt al snel een “stoppen met roken”-actie: Je een trucje aanleren, werkt misschien even, maar je houdt het niet lang vol en uiteindelijk brengt het je geen persoonlijke groei en verbinding. Je kunt er wel komen, maar niet naartoe! Het vraagt een andere weg, van bewust leren zijn en leren zien waardoor je je keer op keer laat afbrengen van je essentie. In mijn coaching en trainingen biedt ik een typespecifieke aanpak voor jou én je organisatie, om jou te helpen jezelf te (her)ontdekken, jezelf verder te ontwikkelen zodat je talent en kracht (weer) meer kan bloeien.
