Rustig blijven in lastige tijden … Dat valt lang niet mee. Als er iets akeligs gebeurt – of wanneer we (soms onbewust) denken dat iets akelig is – hebben we de neiging om er “controle” over te willen hebben. We “moeten” er onmiddellijk iets mee. Wat we er mee “moeten” hangt erg af van ons eigen afweermechanisme en patronen. De één verdringt of verdooft het, de ander schiet onmiddellijk in de actiemodus, weer een ander bedenkt allerlei angstscenario’s, etc.
Voor je het weet laat je jezelf leven door je eigen angsten of andere emoties. Wat nou, als je jezelf eens zou leren er bij aanwezig te blijven? Je zult zien dat je écht kunt leren in grotere vrijheid te leven!
Niet-constructief gedrag vertonen we allemaal in meer of mindere mate. Ons “overleefmechanisme” slaat aan. Er gebeurt iets in onze omgeving en voor we het weten, laten we ons leven door onze angsten en schieten we in patronen, die vaak terug te voeren zijn tot in onze vroegste kindertijd. We gaan gedrag vertonen, waarmee we onszelf “gerust” stellen, om de angst waar we zo bang voor zijn niet meer hoeven voelen. Gedrag dat nodig líjkt en in je kindertijd vermoedelijk heel nodig wás om je veilig of geliefd te kunnen voelen, maar nu heel vaak niet meer.
Als je te vaak en te veel dit gedrag vertoont, keert het zich tegen je. Het kost veel energie (met risico van mentaal of fysiek ziek worden), je wordt steeds ineffectiever en raakt steeds verder uit contact met anderen. En het kan zo maar zijn dat je op een gegeven moment merkt dat de emoties – als boosheid, verdriet, angst, kwetsbaarheid, onzekerheid, falen, tekort gedaan worden, tekortschieten – die je “normaal” weg weet te stoppen of te onderdrukken, steeds vaker ineens met enorme bakken tegelijk naar boven kunnen komen en je overweldigen.
Nu kun je deze negatieve gevoelens en angsten nog hardnekkiger gaan wegduwen, maar je kunt er ook iets mee gaan doen en jezelf bevrijden van je eigen “demonen”. Het kan je veel opleveren om bewuster te worden van je “overleefstrategie”, omdat je daar veel energie op verliest én in wezen zélf (!) iets in de wereld creëert wat je juíst niet wilt (selffulfilling prophecy). Maar hoe verander je je gedrag nu duurzaam? Kunstjes helpen immers maar kort.
Duurzame verandering die beklijft, vraagt dat je bewuster wordt van je eigen patronen en aanweziger leert blijven. Het vraagt een soort liefdevolle zelfdiscipline én compassie naar jezelf, waarmee je jezelf kunt “trainen” om te leren vanuit bewust Zijn te “kiezen” voor gedrag en je automatische patronen te kunnen vervangen door nieuwe mogelijkheden.
Een eenvoudig voorbeeld: Nu met deze Corona crisis kun je je laten leiden door je angst. Vanuit die angst kun je de behoefte krijgen om allerlei scenario’s te bedenken, zodat je voorbereid bent op “alles”. Grote kans dat je, omdat je daar zo druk van wordt in je hoofd, alle overzicht verliest en op een gegeven moment daardoor juíst signalen mist die leiden tot een catastrofe. Of je gaat hamsteren en zet daarmee anderen ook aan tot hamsteren, zodat de angst voor tekorten ook werkelijk wordt.
Je kunt ook bij je angst aanwezig leren blijven. Dan kun je zien wanneer de behoefte die ontstaat adequaat is of niet. Helpend is de realiteit van het “nu” te bekijken, het niet zo groot maken. Dan kun je met meer openheid van geest kijken naar wat zich voordoet. Het voordeel daarvan is dat je brein veel creatiever is. Je kunt veel makkelijker oplossingen bedenken voor wat zich aandient en nieuwe mogelijkheden zien. Mogelijkheden die de wereld misschien wel heel erg nodig heeft. Je ziet dat nu ook, bijvoorbeeld in het beschikbaar stellen van faciliteiten door ondernemers, mensen die de koppen bij elkaar steken om de crisis het hoofd te bieden, meer thuiswerken (waardoor minder CO2 uitstoot), meer saamhorigheid in de samenleving, etc.. Waardoor je ziet dat deze crisis in wezen ergens voor dient.
Eén van de manieren die ik in coaching gebruik om je te oefenen “wakkerder” te worden op je patronen en te leren bewuster te leven, is de oefening met de 5 G’s. Daarmee leer je stil te staan bij gedachten of overtuigingen die ten grondslag liggen aan je overleefstrategie en onderliggende gevoelens te “verwelkomen”.
Normaal zorgt je ego ervoor dat je dit juist niet doet, want je ego wil je beschermen tegen nieuwe pijn die lijkt op dat van vroeger (lees voor meer achtergrond de theorie over “gaten in je ziel” van Almaas). Echter verdrongen emoties (of het ontkennen van bepaalde delen van jezelf) ontpoppen zich vaak op een zeker moment als “duiveltjes”: Verwrongen versies van kwaliteiten die je uit “je eigen paradijs” hebt gegooid, ooit, uit zelfbescherming. Ze hebben je wat te vertellen!
Voorbeelden:
Daar word je dus niet effectiever van. Nadat je met het kernkwadrant-plus en/of het enneagram zicht hebt gekregen op jouw dominantie patronen, kun je aan de slag met de zelfobservatie-oefening met het kernkwadrant of onderstaande oefening.
Sta op een aantal (liefst vaste) momenten op de dag – bijvoorbeeld iedere keer nadat je toch even naar het toilet moet – even stil bij jezelf en voel hoe je “ervoor staat”. Heb je nog genoeg energie? Heb je over bepaalde dingen opgewonden of geërgerd? Heb je stress ervaren? Werd je ergens door getriggerd?
Kijk dan even terug op wat er is gebeurd in de verstreken tijd.
1.Beschrijf de gebeurtenis(sen), wel één voor één (!), die zich voordeed / voordeden. Wie waren er betrokken? Beschrijf het gedrag van de ander eens.
2. Sta vervolgens stil bij de gedachten die er toen allemaal in je hoofd spookten. Schrijf ook dit op. Die gedachten kunnen ook overtuigingen over jezelf of een ander zijn of over de situatie; gedachten over wat “moet” of wat “hoort” (je Innerlijke Criticus) of gedachten vanuit je “Gekwetste kind”-deel.
3. Er kwamen vervolgens ook vast allerlei gevoelens op. Dit kunnen gevoelens zijn die te maken hebben met deze situatie, maar wellicht komen er ook herinneringen op over vroeger. Laat dit gevoel (verdriet, boosheid, frustratie, ergernis, schuld, etc.) eens helemaal toe, blijf erbij aanwezig, adem er naartoe, en onderzoek waar het echt om draait. Schrijf die ook eens helemaal uit en censureer jezelf niet!
4. Op basis van die gevoelens en gedachten ga je (onbewust) bepaald gedrag vertonen: Je valkuil-gedrag of “overleef”-gedrag. Daar verlies je juist zoveel energie op. Beschrijf eens met welk gedrag je reageerde en waarom. Wellicht komen nog nieuwe gedachten of gevoelens op?
5. Je ziet dat jouw gedrag weerstand oproept of tenminste niet effectief is. Schrijf het onbedoelde gevolg van je gedrag ook maar op.
Misschien ervaar je, dat als je bij het gevoel (zie punt 4.) aanwezig blijft, dat er ook iets “shift” in jezelf. Mogelijk kun je dan de situatie ineens op een andere manier bekijken of ervaren.
Lukt dit nog niet, sta dan eens stil bij je bij je overtuiging of gedachten:
Leestip: De Vier Vragen, Byron Katie.
Je zult zien dat de oefening best mee valt en je zo ook oud zeer op kunt ruimen. Deze oefening is een mooi begin.
Het gaat er daarbij overigens niet om, dat je jezelf gaat begrijpen, maar met name dat je “wakkerder” of bewuster wordt.
Met andere oefeningen en werkvormen en de inzichten van het enneagram kun je verder werken aan je zelf-bevrijding. Een vervolg hierop is bijvoorbeeld de oefening “het enneagram van het loslaten”, creatieve werkvormen, opstellingen of andere systemische oefeningen, waarmee je ook je fysieke en emotionele intelligentie kunt leren gebruiken.
De kunst is uiteindelijk om te leren toelaten dat je af en toe een “nietsnut, luilak, foutenmaker, kwetsbaar, onzeker, machteloos, …” (vul in: (basis)angst of geïncorporeerde ouderboodschap die gemeden of bestreden moet worden) mág zijn (van jezelf) en dat je je identificatie en zelfs gehechtheid met dit negatieve zelfbeeld los leert te laten. Want het is niet wie je bent, maar wat je soms doet of hoe je je kan voelen. Niet een ander kan jou helen en jouw zielegaten vullen, je mag en kunt dat zelf doen!
Zo wordt het stap voor stap makkelijker om waarachtig ontspannen, aanwezig, moedig, eenvoudig, vol vertrouwen, authentiek, waardevol, gelukkig, etc. te mogen zijn en meer en meer vanuit je essentie te kunnen leven.
Vergeet niet je eigen progressie te zien en geniet van je reis!
Wil je meer tips? Lees dan ook mijn andere blogs.
Essentie die ontroert
Wanneer iemand contact kan ervaren met zijn ware Aard of essentie is dat heel ontroerend. Vandaag nam ik mijn enneagram type 8 klant mee in een energetische oefening om dit (weer) te ervaren. Ik vind het leuk om je ook eens mee te nemen in de mooie kant van dit type, dat op zijn of haar best je als geen ander in contact kan brengen met liefde, maar door velen in de ongezondere variant zo gevreesd of zelfs gehaat wordt.
Meedogende vitaliteit
Op hun best zijn gezonde Achten grootmoedige, meedogende mensen, die in staat zijn hun wilskracht in dienst te stellen van iets groters dan hun eigen ambities. Ze worden waarachtig onzelfzuchtig. Met behoud van hun energie en vitaliteit is hun handelen gespeend van alle eigenbelang. Ze leren daarnaast niet automatisch te handelen vanuit hun aandrang tot zelf-assertie (verwerkelijking).
Krachtige meester zijn over jezelf
Ze leren dan innerlijk rustiger te zijn en te wachten tot een diepere, waarachtiger impuls in hun hart opkomt, een drang die niet gebaseerd is op angsten en de reacties daarop. Ze worden zo meester over zichzelf en hun passies en bewijzen hoe sterk ze werkelijk zijn door niet te handelen wanneer ze het, als ze dat wilden, met kracht zouden kunnen opnemen tegen anderen.
Paradox van de Acht
Zo zie je de mooie paradox van de Acht: Achten zijn op hun sterkst wanneer ze handelen met zelfbeheersing. Gezonde Achten weten van zichzelf dat ze werkelijk vrij en onafhankelijk zijn in het diepst van hun wezen. Hun gedrag en houding hebben dan iets onschuldigs en eenvoudigs (= heilige deugd); ze belichamen een zuiverheid van gemoed en geweten, die anderen diep aanspreekt en ontroert, loyaal en enorm toegewijd maakt. In tegenstelling tot minder gezonde Achten zijn ze vergevingsgezind en zachtmoedig en bezitten een diep en onwankelbaar vertrouwen in het leven en hebben ze toegang tot een diepe niveaus van waarheid (= heilige idee). Ongezondere Achten zijn geneigd alleen hun eigen waarheid te willen zien.
Geboorterecht
Je geboorterecht als enneagram type 8 is dus die natuurlijke staat van “onschuld” waarin je zelfbeheerst bent en een onwankelbare innerlijke rust kent (vanuit die diepere waarheid).
Herinneren en groeien
Het enneagram (en typespecifieke inzichten en oefeningen) kan je helpen om dit geboorterecht te “her-inneren” en te zien (en voelen) hoe en waarom je er iedere keer weer vanaf dwaalt, als je persoonlijkheid het weer overneemt. Dit kun je niet aanleren, maar komt via de weg van bewust of aanwezig leren zijn.
Ben je nieuwsgierig hoe dit voor jou werkt? Doe dan gerust een keer de typetest (en vink mij aan het eind van de test aan als coach!), lees hier meer over het enneagram en nodig jezelf uit voor een vrijblijvend kennismakingsgesprek.
Als je weer aan het werk wilt gaan, maar last hebt van vermoeidheid en concentratieproblemen, bijvoorbeeld als je behandelingen hebt gehad om kanker te bestrijden, een chronische ziekte hebt of last hebt (gehad) van stress en burn-outklachten, dan is één van de belangrijkste dingen voor je herstel en re-integratie het (beter) voelen, bewaken en aangeven van je eigen grenzen. Een methode die daar heel bruikbaar bij is, is de Pomodoro techniek.
De Pomodoro techniek is bedacht door Francesco Cirillo, die een kookwekker in de vorm van een tomaat gebruikte, om werktijd in blokken te hakken van een half uur. Vandaar de naam. Het voordeel van deze techniek is o.a. dat het je helpt een beperkte tijd – 25 minuten – doelgericht en gefocust te werken, maar je dwingt ook even de tijd te nemen voor een klein rustmomentje – 5 minuten -, waarin je even met aandacht bij jezelf kunt zijn. Dat laatste is belangrijk, omdat grenzen leren voelen, bewaken en aangeven begint met goed leren luisteren naar jezelf. En er is een “liefdevolle zelfdiscipline” voor nodig, om daadwerkelijk met regelmaat tijd te nemen om naar jezelf te luisteren!
Maak, zo nodig in overleg met je leidinggevende of coach
een Activiteiteninventarisatie: Een lijstje van activiteiten en taken die je moet of kunt gaan doen. Als je na een ziekteperiode weer opnieuw start met werken, is het goed om te beginnen met taken en activiteiten die niet te groot of te lang zijn, geringe verantwoordelijkheid vragen en zonder tijdsdruk uitgevoerd kunnen worden. Al je To-do-lijstjes, aantekeningen en losse briefjes kun je dus hierin laten verdwijnen. Dat geeft al overzicht en rust.
Een lijstje van dingen die je tussendoor ter ontspanning kunt doen. Denk hierbij aan een klein stukje lopen, even thee halen, uit het raam staren, een muziekje luisteren, een body-scan of ademhalingsoefening doen of een heartmath-oefening.
Elke dag begin je dan met een To-do-today lijstje: Een lijstje met wat je gaat doen vandaag. Afhankelijk van de tijd die je gaat werken, bepaal je het aantal pomodori voor vandaag. Kies een paar taken waar je 25 minuten (of langer) mee bezig kunt zijn. Grotere taken kun je opsplitsen, kleinere taken kun je samenvoegen in 1 pomodoro. Kies ook je ontspanningsactiviteiten voor tussendoor.
Zet je kookwekker of timer op 25 minuten en ga aan de slag. Laat je vervolgens dan door niets en niemand afleiden, ook niet door jezelf.Voor de meeste mensen is een blok van 25 minuten fijn, omdat je dan geconcentreerd en gefocust kunt blijven én het is lang genoeg om in een flow te komen. Maar ook al ben je nog lekker aan de slag, je stopt écht na die 25 minuten. Dan geef je je brein even 5 minuten rust en doet één van je ontspannings- of bewegingsactiviteiten. Na die 5 minuten zet je opnieuw je kookwekker en begin je direct weer aan je volgende pomodoro. Tot je 4 pomodori hebt gedaan. Dan neem je een iets langere pauze van 25 minuten. De daarop volgende 5 minuten kun je dan voor de voorbereiding gebruiken, vóór je naar het volgende blok van 4 pomodori gaat.
Is 25 minuten geconcentreerd werken en/of 4 pomodori achter elkaar voor jou nog te lang, kies dan een pomodoro die wel werkt voor jou. Begin dan bijvoorbeeld met 15 minuten werken en 5 minuten pauze en doe die 3 x achter elkaar voor je een iets langere pauze neemt. De pomodori kun je dan geleidelijk aan langer maken, net als dat je taken, verantwoordelijkheden en aantal uren op een dag ook geleidelijk aan opbouwt.
Je zult merken dat de afwisseling van geconcentreerd werken en even pauze je helpt om je beter te kunnen focussen en ook bijdraagt aan het minder gevoelig worden voor prikkels van buitenaf. Zeker als je het combineert met bewustzijnsoefeningen, zoals heartmath, een eenvoudige ademhalings-, aanwezigheidsoefening, of bodyscan.
Ook een energiedagboekje, een goed opbouwschema en inzicht in je drijfveren helpen je om grenzen te bewaken, je persoonlijke effectiviteit weer te vergroten en goed voor jezelf te blijven zorgen. Wil je meer inzicht in wat jou (onbewust) over je grenzen “drijft”, doe dan eens de gratis typetest en vink mij aan het eind aan als coach (!).
Op weg naar persoonlijke groei en transformatie kunnen we gebruik maken van de 3 centra van intelligentie: Buik, hoofd en hart. De leerweg met deze 3 centra, die werd geïntroduceerd door Ouspensky en Gurdjieff, kunnen we terug vinden in het Enneagram, maar ook in de Vierde Weg methode voor innerlijke ontwikkeling. Wat houdt dit nu in? En wat kunnen wij daar aan hebben?
Wie ooit een burn-out, functioneringsprobleem of samenwerkingsconflict, ernstige ziekte of andere crisis in zijn/haar leven heeft meegemaakt, heeft het mogelijk al op een harde manier ontdekt: Dat we eigenlijk als mens allemaal maar een masker ophouden dat nodeloos veel energie kost. Dat doe je overigens ook als je nu niet een (groot) probleem ervaart. Het masker is onze persoonlijkheid, dat ons met al onze gewoonten, (onbewust) wil beschermen en ons helpt ons te handhaven in het leven. Maar al deze habituele patronen zijn eigenlijk helemaal niet (meer) zo effectief. Sterker nog: Deze kunnen ons uitputten en zorgt ervoor dat we (juíst) veel ineffectiever zijn dan we willen, dat we botsen met andere karakters (of die ontwijken) en we steeds meer alleen komen te staan.
Het enneagram helpt ons zicht te krijgen op de manier waarop we onszelf – in ons onbewust zijn – nodeloos beperken en dus ook in zekere zin ongelukkig maken. Het helpt ons “uit onze slaap” te komen waarin we leven, vanuit ooit uit zelfbescherming opgebouwde strategieën, die we terugvinden in onze eigen verschillende subpersoonlijkheden, waarmee we ons hebben geïdentificeerd en waar we – onnodig – nog steeds zo hardnekkig aan vasthouden. Lees hier meer
Door deze verschillende “ikken” (subpersoonlijkheden) en hun behoeften waar te gaan nemen met liefdevolle compassie en innerlijke discipline, kunnen we steeds wakkerder worden en leren uit ons volautomatische denken, voelen en handelen stappen. Naar mate we wakkerder – bewuster dus – worden, zijn we meer en meer in staat om vanuit onze werkelijke essentie te leven, in vrijheid én in verbondenheid met onszelf én anderen.
De drie centra staan voor de drie manieren waarop we onze subpersoonlijkheden in stand houden:
Ginger Lapid Bogda beschreef recent in haar blog 3 simpele, korte centreeroefeningen, om meer aanwezig te kunnen zijn in de drie centra, die ik je graag meegeef. Je kunt ze los van elkaar, maar beter nog achter elkaar doen.
Buikcentrum: Leer gecentreerd en aanwezig te zijn in je lijf, om niet afgeleid te worden
Gebruik je ademhaling, om rustig je hele lijf in te ademen. Begin met ademen door je neus en volg je adem die je rustig naar beneden laat gaan tot je hele lichaam is gevuld met jouw adem. Adem vervolgens rustig uit en herhaal dit een aantal keren.
Hartcentrum: Gebruik ademhaling om je gevoelens tot rust te brengen
Gebruik je ademhaling, om rustig te ademen naar je hartstreek. Begin met ademen door je neus en laat dan rustig je hartcentrum zich vullen met jouw adem. Zie je hartcentrum als een grotere holte, van voor naar achter en van zij naar zij. Adem in om deze ruimte te vergroten. Adem dan rustig je gevoelens uit, zodat je hart niet meer vol zit met gevoelens en herhaal dit een aantal keren.
Hoofdcentrum: Gebruik je “ruitenwissers” om je gedachten weg te wuiven
Ga even rustig zitten en observeer je gedachten, zónder dat je je aan één van hen hecht. Neem ze alleen maar waar en laat ze gaan. Laat dan na enige tijd een beeld opkomen van ruitenwissers in een vorm die bij jou past en laat ze heen en weer gaan in het ritme dat jij prettig vindt. Ga rustig door met het observeren van je gedachten, waarbij je heel eenvoudig je gedachten wegwuift die door je hoofdcentrum bewegen. Neem het patroon waar dat je gedachten volgen, dat wil zeggen de thema’s van de inhoud van je gedachten, maar ook de manier waarop ze binnenkomen in je hoofd en weer weggaan.
Bovenstaande oefeningen kunnen je steunen in je ontwikkelingsproces en leren aanweziger te zijn in de 3 centra. Het enneagram, met haar verschillende toepassingswijzen, kan je laten zien hoe je “af bent geraakt” van dit bewust Zijn, waarbij je in alle drie de centra je typespecifieke belemmeringen hebt “gecreëerd”, maar ook hoe je die weer kunt leren loslaten. Niet door jezelf te forceren, maar door te zien dat je de oplossing van je (sub)persoonlijkheid meestal niet de juiste is. Zo kun je je langzamerhand steeds meer onthechten van (de verlangens van) je subpersoonlijkheden die je zo afhouden van je ware Zelf en tegelijk helpt het je je ware Zelf te herinneren, je die weer eigen te maken. Doe gerust eens de typetest en maak een vrijblijvende afspraak als je er meer van wilt weten of check eens de trainingsagenda, zodat je kunt ervaren hoe persoonlijke ontwikkeling ook leuk en inspirerend kan zijn!
Heb jij last van piekeren en misschien ook wel paniek? Deze piekeropdracht kan je helpen om zélf weer overzicht en vertrouwen in jezelf te krijgen.
Piekeren is heel normaal! Als jij het talent hebt om goed te kunnen voorzien wat er mis zou kunnen gaan, kan dit nadenken je helpen goed voorbereid te zijn. Bij het piekeren bekijk je het probleem van heel veel kanten. Allerlei oplossingen komen dan voorbij en geleidelijk kan je dan de beste kiezen of je kunt het probleem beter verwerken. Het kan je helpen om problemen te voorkomen, bijdragen aan veiligheid en er voor zorgen dat dingen goed voor elkaar komen. Vooral enneagramtypes 6 zijn hier een kei in, maar je hoeft natuurlijk geen 6 te zijn om dit te kunnen.
Als je overspannen bent of zelfs burn-out klachten hebt, is het piekeren vaak niet meer nuttig. Je blijft vaak maar doorgaan met piekeren en blijft ook in dezelfde cirkels denken, zodat de oplossingen ook niet meer voorbij komen. Misschien ervaar je soms zelfs kortsluiting in je hoofd. Alle overzicht verdwijnt en je weet niet meer wat je moet doen. Met als gevolg: Paniek!
Je tegen al dit piekeren verzetten helpt niet, je blijft maar piekeren. Omdat je maar blijft denken, kost dit veel energie. De meeste oplossingen, gedachtenstops, aan andere dingen denken, televisie kijken of gewoon proberen te stoppen met piekeren, werken meestal niet meer.
Om het piekeren weer nuttig te krijgen kan je een zogenaamde piekeropdracht doen. Hoe werkt het? Hiervoor ga je eenmaal per dag 30-45 minuten bewust piekeren.
Nu ga je bewust piekeren en schrijft op wat er in je opkomt en welke oplossingen er zijn. Doordat je nu heel bewust gaat piekeren, ga je niet/minder in cirkels denken en komen alle mogelijkheden weer langs. Dat gebeurt nog extra omdat je het ook nog opschrijft. Immers, je hebt het al opgeschreven en kan dus verder met de volgende kant van het probleem.
Je kunt de oplossingen ook verder gaan uitwerken. Je kunt ook je oplossingen of overdenkingen met anderen delen, zoals je partner, bedrijfsarts, praktijkondersteuner, etc. Dat hoeft echter niet, want je kunt best op jezelf vertrouwen. Vraag niet raad aan “iedereen”, maar selecteer een aantal mensen!
Doordat je met deze piekersessies de normale functie van het piekeren weer herstelt, wordt het weer nuttig en is het ook niet meer altijd aanwezig. Let er wel op dat je na die tijd echt even gaat ontspannen.
Als je buiten je piekertijd merkt dat een gedachte je niet meer loslaat, kun je 1 of 2 keer per dag die gedachte kort in je schriftje opschrijven, om het op je piekertijd verder op te pakken.
Andere tips:
Je enneagramtype leren kennen kan je helpen om inzicht te krijgen in de drijfveren die maken waaróm je zo doorslaat in piekeren. (Onbewuste) gevoelens van onveiligheid liggen daaraan ten grondslag. Je bent “overgevoelig” geworden voor bepaalde zaken en kijkt daardoor met een beperkte “bril” vol overtuigingen naar het leven. Maar het kan ook anders. Lees hier meer over het enneagram en jouw typespecifieke groeipad naar je ware potentie.
Op naar een moeitelozer, verbondener leven!
Als je je angst onder ogen kunt komen, ontdek je ineens je grootste geschenk: Knorretje ontdekte dat hij dan eigenlijk heel dapper was. “Moed ontstaat als je vrienden kunt worden met je angst”, zo ondervond ook Jeannette gedurende haar coachingstraject. Vrienden worden? Jeannette had zo lang zo hard haar best gedaan om te bewijzen dat ze een goede manager was… Ze werd echter steeds onzekerder, had het idee dat sommige collega’s niet zo erg te vertrouwen waren en had steeds meer bevestiging en duidelijkheid nodig. Uiteindelijk voelde ze zich zo slecht, dat ze zich ziek moest melden. De bedrijfsarts constateerde forse burn out klachten.
Met Jeannette startte ik met een biografische schrijfopdracht, die ik vaak gebruik bij moeilijkere coachingsvraagstukken. Het is een mooie zelf-ontdekkingsreis, waarin je (weer) in contact komt met je mooie, maar ook minder mooie kanten. Zo wordt het diepgaand en kunnen patronen, die je al vaak vanaf je kindertijd ontwikkelde om je staande te houden, zichtbaar worden. Het patroon dat onder voortdurende stress er voor zorgt dat je je langzamerhand uitput. Maar omdat je niet weet hoe het anders moet of (onbewust) bang bent om het anders te doen, vraagt het wel iets om deze te doorbreken. Jezelf dwingen het anders te doen lukt en helpt dan niet.
Op zoek naar zekerheid en veiligheid
Bij Jeannette werd het al snel duidelijk dat ze geleid werd door grote onzekerheid. Om met die onzekerheid om te gaan, deed ze erg haar best om vriendelijk, betrouwbaar en ondersteunend te zijn voor anderen, belangrijke waarden voor haar. Ze werkte hard en probeerde alles wat ze moest doen zo goed mogelijk uit te denken, zodat er niets fout kon gaan. Zo probeerde ze steun en waardering te krijgen, met name van mensen boven haar. Die waren echter niet zo inlevend als zij zelf. Zo kreeg ze niet altijd de steun en waardering die ze nodig had. Daar waar ze zelf zo graag duidelijkheid had, zagen we dat ze zelf eigenlijk helemaal niet zo duidelijk was. Ze had de neiging om vaag te zijn en haar eigen mening en voorkeur niet altijd te uiten en ook haar eigen behoeften werden niet helder uitgesproken, uit angst: De “passie” van type 6. Zo kón de ander natuurlijk ook niet weten wat ze nodig had.
Boosheid onderzoeken
Het leren in contact te komen met haar boosheid bleek een goede stap voor haar persoonlijke ontwikkeling. Die boosheid was er wel, maar werd niet geuit en weggestopt, want daar lag een taboe op. Maar waar gaat die boosheid dan over? In geval van Jeannette ontstaat die boosheid o.a. omdat ze zo loyaal probeert te zijn aan veel mensen om haar heen. En daar krijgt ze niet eens iets voor terug! Dan is ze boos op anderen. Ze vraagt ook veel van haar zelf en toch lukt het niet om altijd te voldoen. Dan is ze ook boos op zichzelf, hoewel dat dan ook wel vaak weer geprojecteerd wordt op de leiding, die onduidelijk en onbetrouwbaar is. (NB: Projectie is het afweermechanisme van Zes). Door stil te staan bij wat die boosheid (en andere emoties) te vertellen heeft, worden behoeften voor haarzelf helderder.
Wat weerhoudt jóu om je behoeften te uiten?
De vólgende stap is die behoeften dan eerder en constructief te leren uiten en veronderstellingen te checken. Maar dat is makkelijker gezegd dan gedaan, als je daar doodsbenauwd voor bent! Tijd dus, om de angsten maar eens stap voor stap onder ogen te leren zien. “Vrienden worden” met je angst betekent hier dus toelaten van de angst, om die te onderzoeken. Jeannette ontdekte zo dat ze heel vaak als ze zich onveilig of onzeker voelt, “stemmetjes” van haar vaak wat paranoia moeder hoort, waar ze nu afstand van leert te doen. Lenneke ontdekte dat ze alles zo goed probeert te doen en wil voorkomen dat dingen mis gaan, haar behoeften ondergeschikt maakt en emoties niet uit, omdat ze bang is dat ze opnieuw verlaten zal worden, waarbij beelden van haar onbetrouwbare vader opduiken. Zo leerde ze de irrelevantie en onwerkelijkheid van haar eigen angst te zien.
Ouderlijke oriëntatie die nog steeds doorwerkt
Zo wordt het patroon van type Zes zichtbaar, die “lijden” aan gebrek van een goede 1e autoriteit, vaak de (door hun ervaren) onbetrouwbare of zwakke vader, soms ook met een zwakke moeder, waarbij het verlangen naar zekerhied en een betrouwbare autoriteit, groep of systeem van regels hun leven blijft kleuren, zolang ze niet in staat zijn hun eigen autoriteit en innerlijke kracht te zien en ervaren.
Nu gaat transformatie niet perse over het snappen hoe je bent gevormd, maar zien en bewust worden van hoe dit vroege kindertijdpatroon nog steeds invloed heeft, omdat het hier-en-nu onbewust wordt verbonden aan situaties in het verleden. Zoals bij Fred, een contra-fobische 6, die juist met agressie zijn boosheid en onzekerheid ontkent en hanteert, maar wel hetzelfde onderliggende patroon heeft, waarbij hij eveneens heel hard zijn best doet om bedreigingen en onzekere uitkomsten te voorzien, om er een strategie voor te bedenken. In zijn biografie vonden we dat hij, nadat hij een periode zich heel klein en onzeker voelde, besloten had dat hij zichzelf en zijn moeder moest gaan beschermen tegenover de onbetrouwbare buitenwereld. Deze contrafobische Zessen beschermen om beschermd te worden en zijn zich niet altijd bewust van de onderliggende angst.
Je ware potentie (her)ontdekken
Stap voor stap kan de Zes zo zijn angsten steeds beter onder ogen zien en zien, dat dat waar je zo bang of ongerust over bent, niet reëel is of dat je het best aankunt zonder al te veel denken. Dan kom je stap voor stap ook steeds meer in contact met je ware potentie, dat waar je je uit zelfbescherming eigenlijk van af houdt. In de biografie komen we die essentiekwaliteiten ook vaak tegen, zodat we wat kunnen gaan “spelen” met die polariteiten vanuit de essentie en de kwaliteiten (en valkuilen) van je subpersoonlijkheden. Daardoor wordt de coaching tegelijk ook “licht” en speels, hoopvol, vertrouwen gevend.
Ergens in die herinneringen doemt er wel een moment op, waarin type 6 zich in staat voelde heel angstige situaties met vertrouwen in zichzelf te hanteren. Moed is wat we noemen de Heilige Deugd van type 6, waarin je gewaar bent van de gevaren die deel uit maken van de wereld, waarbij je tegelijkertijd in staat bent een natuurlijk gevoel van vertrouwen te ervaren waarmee je in staat bent met die gevaren om te gaan. Voor deze moed is het niet nodig om over dingen na te denken, waakzaam en/of agressief te zijn; het komt uit een diepe bron van innerlijk weten dat we voor onszelf kunnen zorgen. En dan kan de Zes ook ontspannen en genieten.
Ook je lijf gebruiken om “wakker” te worden
Het mooie is, dat we onze essentie kunnen herinneren. En kunnen leren zien en “voelen” wanneer we daar van af raken. Lenneke ontdekte dat ze haar lichaam daar goed voor kan gebruiken. Als ze niet goed weet wat er van haar verwacht wordt en richtlijnen (dus) onduidelijk zijn, voelt ze zich onveilig. Normaal gaat ze dan het liefst die dingen uit de weg en maakt ze zich kleiner of onzichtbaar, om zich weer veilig te voelen en – onbewust – anderen te dwingen die verantwoordelijkheid van haar over te nemen omdat ze zelf denkt dat niet te kunnen. Dat voelt ze dan als beklemming in haar borststreek en ze zit dan ook erg in haar hoofd. Die beklemming “helpt” haar eigenlijk om zichzelf te beschermen. Waartegen eigenlijk? Welke emoties mogen er niet uit? Waarom ben je onbewust gehecht aan je kleiner maken? En is dat nu nog wel zo nodig? We zijn het gaan onderzoeken. En dat helpt. Want dan zie je wat in het hier-en-nu echt aan de hand is, in plaats van dat je reageert op iets dat je veronderstelt dat er is of anticipeert op dat wat zou kunnen gebeuren. En kun je oude pijn ook eens gaan verwerken, zodat het niet meer “in je blijft spoken”.
Talenten en valkuilen van type 6
Zessen hebben een groot analytisch vermogen en kunnen bijzonder loyale, betrouwbare vrienden zijn voor de mensen die ze vertrouwen. Geoefend als ze zichzelf hebben in het leven met een onderliggende angst, kunnen ze in een crisis juist heel kalm en effectief blijven. Ze kunnen moedige rebellen zijn tegen uitbuitende machtshebbers of dappere strijders voor underdog issues. Met hun natuurlijke intuïtie kunnen ze mensen goed lezen en valse motieven en verborgen agenda’s identificeren.
Maar naar mate Zessen onbewuster zijn, raken ze meer verstrikt in twijfels, oneindig vragen stellen en over-analyseren. Hun talent om goed te plannen, organiseren en voor te bereiden schiet door in te veel worst-case scenario’s en zien wat er allemaal mis kan gaan. Ze gaan zich te veel zorgen maken en laten zich door ongerustheid leiden of ontkennen hun angst door agressief en risicovol gedrag. Ze verliezen in toenemende mate vertrouwen in hun eigen innerlijke bronnen en in “autoriteiten” (leidinggevenden, partner, etc.) of ze gaan juist rebelleren. Door te veel te piekeren over van alles overzien ze dingen niet meer, waardoor ze besluiteloos kunnen worden, geen actie meer durven te ondernemen en niet vooruit kunnen. En het helpt echt niet te zeggen dat de Zes dit niet meer moet doen. Een piekeropdracht kan 6-en wel goed helpen. Mail mij als je die wilt ontvangen met uitleg en toelichting.
Er valt natuurlijk nog veel meer te vertellen. Ben je (mogelijk) zelf een Zes (doe hier een indicatieve test) die te veel verstrikt is raakt en wil je werken aan je groei of wil je een Zes helpen om uit dit valkuilgedrag te komen, maak dan eens een afspraak en krijg typespecifieke handvatten voor groei en transformatie!
Bronnen / inspiratie: The Complete Enneagram – B. Chestnut; Spirituele Dimensie van het Ennagram – S. Maitri; De wijsheid van het Enneagram – Riso & Hudson, de Tao van Poeh – B. Hoff
